जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार, जगभरात अंदाजे १ अब्ज लोक सध्या मानसिक विकारांनी त्रस्त आहेत आणि दर ४० सेकंदाला एक व्यक्ती आत्महत्या करून आपला जीव गमावत आहे. कमी आणि मध्यम उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये जागतिक आत्महत्यांपैकी ७७% मृत्यू होतात.
नैराश्यतीव्र नैराश्य विकार, ज्याला मेजर डिप्रेसिव्ह डिसऑर्डर असेही म्हणतात, हा एक सामान्य आणि वारंवार होणारा मानसिक आजार आहे. याची लक्षणे म्हणजे सतत उदास वाटणे, पूर्वी आवडणाऱ्या गोष्टींमधील रस किंवा आनंद नाहीसा होणे, झोप आणि भूकेत अडथळा येणे, आणि गंभीर प्रकरणांमध्ये यामुळे निराशावाद, भास आणि आत्महत्येची प्रवृत्ती निर्माण होऊ शकते.
नैराश्याची उत्पत्ती पूर्णपणे समजलेली नाही, आणि यामागे न्यूरोट्रान्समीटर, हार्मोन्स, ताण, प्रतिकारशक्ती आणि मेंदूची चयापचय क्रिया यांसारखे सिद्धांत आहेत. शैक्षणिक दबाव आणि स्पर्धात्मक वातावरण यांसारख्या विविध स्रोतांमधून येणारा उच्च पातळीचा ताण, विशेषतः मुलांमध्ये आणि किशोरवयीन मुलांमध्ये, नैराश्य निर्माण होण्यास हातभार लावू शकतो.
चिंता आणि नैराश्यामधील एक महत्त्वाचा घटक म्हणजे पेशीय हायपोक्सिया (cellular hypoxia), जो सिंपॅथेटिक नर्व्हस सिस्टीमच्या (sympathetic nervous system) दीर्घकालीन सक्रियतेमुळे होतो आणि त्यामुळे हायपरव्हेंटिलेशन (hyperventilation) होऊन ऑक्सिजनचे सेवन कमी होते. याचा अर्थ, हायपरबॅरिक ऑक्सिजन थेरपी (hyperbaric oxygen therapy) हा नैराश्यावर उपचार करण्याचा एक नवीन मार्ग ठरू शकतो.
हायपरबॅरिक ऑक्सिजन थेरपीमध्ये वाढलेल्या वातावरणीय दाबाखाली शुद्ध ऑक्सिजन श्वासावाटे घेतला जातो. यामुळे रक्तातील ऑक्सिजनची पातळी वाढते, ऊतींमधील प्रसाराचे अंतर वाढते आणि हायपॉक्सिक विकृतीतील बदल सुधारतात. पारंपरिक उपचारांच्या तुलनेत, उच्च-दाब ऑक्सिजन थेरपीचे दुष्परिणाम कमी असतात, परिणाम लवकर दिसून येतो आणि उपचारांचा कालावधी कमी असतो. उपचारांचे परिणाम सहक्रियात्मकरित्या वाढवण्यासाठी, ही थेरपी औषधोपचार आणि मानसोपचारासोबत एकत्रितपणे वापरली जाऊ शकते.
अभ्यास स्ट्रोकनंतर नैराश्याची लक्षणे आणि संज्ञानात्मक कार्य सुधारण्यात उच्च-दाब ऑक्सिजन थेरपीचे फायदे सिद्ध झाले आहेत. यामुळे वैद्यकीय परिणाम आणि संज्ञानात्मक कार्य सुधारते, तसेच व्यापक वैद्यकीय वापरासाठी ती सुरक्षित मानली जाते.
ही थेरपी सध्याच्या उपचारांना पूरक ठरू शकते.७० नैराश्यग्रस्त रुग्णांवर केलेल्या एका अभ्यासातऔषधोपचार आणि उच्च-दाब ऑक्सिजन थेरपीच्या एकत्रित उपचारपद्धतीमुळे नैराश्यातून बरे होण्यात जलद आणि लक्षणीय सुधारणा दिसून आली, तसेच त्याचे दुष्परिणामही कमी होते.
सारांशतः, हायपरबॅरिक ऑक्सिजन थेरपी ही नैराश्याच्या उपचारासाठी एक नवीन मार्ग म्हणून आशादायक आहे, जी कमीत कमी दुष्परिणामांसह त्वरित आराम देते आणि उपचारांची एकूण परिणामकारकता सुधारते.
पोस्ट करण्याची वेळ: १८ जुलै २०२४